Zdrada w związku – jak sobie poradzić? Kompletny przewodnik psychoterapeuty

Zdrada w związku to jedno z najbardziej bolesnych doświadczeń emocjonalnych, jakie mogą Cię spotkać, a pytanie, jak poradzić sobie ze zdradą, wraca wtedy każdego dnia. Nie chodzi tylko o „złamane serce”. Według badań u 30 do 60% osób zdradzonych pojawiają się silne objawy stresu pourazowego (PTSD), depresji lub lęku (Lonergan i in., 2021). Zdrada nie zawsze oznacza jednak koniec. Pary, które po zdradzie przeszły terapię, wyraźnie poprawiały relację (Atkins i in., 2010), choć związek nie wraca już do „tego, co było”. W tym przewodniku, opartym na pracach klinicznych Shirley Glass, Esther Perel i Johna Gottmana, pokażę Ci, co naprawdę dzieje się po zdradzie, jak poznać, czy warto walczyć o związek, i jak świadomie przejść przez ten kryzys, z partnerem lub bez.

Dlaczego zdrada tak bardzo boli?

Zdrada w związku to coś więcej niż złamane serce. To głęboki uraz relacyjny, który narusza fundamentalne poczucie bezpieczeństwa. Badania pokazują, że u 30 do 60% osób zdradzonych pojawiają się silne objawy stresu pourazowego (PTSD), depresji lub lęku (Lonergan i in., 2021). Możesz mieć nawracające obrazy, kłopoty ze snem, stan ciągłej czujności i natrętne myśli o szczegółach zdrady. Zdrada może też wyzwolić depresję. W badaniu Cano i O’Leary kobiety, które niedawno dowiedziały się o zdradzie męża albo usłyszały groźbę rozstania, sześć razy częściej miały epizod dużej depresji niż kobiety z podobnymi konfliktami w małżeństwie (Cano i O’Leary, 2000).

Dr Shirley Glass, jedna z najbardziej wpływowych badaczek zdrady (autorka książki „Not Just Friends”, 2003), pisała o „traumie zdrady”. Odkrycie, że przez długi czas nie znałeś/aś prawdy, potrafi zburzyć poczucie, że wiesz, co w Twoim życiu jest prawdziwe.

Zdrada narusza trzy fundamenty relacji:

1. Bezpieczeństwo emocjonalne: „Z kim tak naprawdę jestem?”
2. Prawdziwość przeszłości: „Co w naszej relacji było prawdziwe?”
3. Przewidywalność przyszłości: „Czy mogę jeszcze czemukolwiek ufać?”

PTSD po zdradzie: czy zdrada może być traumą?

Coraz więcej badaczy opisuje zdradę jako traumę w relacji. PTSD po zdradzie nie jest osobną diagnozą, ale objawy bywają bardzo podobne do zespołu stresu pourazowego: nawracające obrazy, koszmary, ciągła czujność i unikanie wszystkiego, co przypomina o zdradzie. W badaniu 73 młodych dorosłych po zdradzie partnera 45% miało objawy wskazujące na prawdopodobne PTSD, a takie objawy szły w parze z objawami depresji (Roos i in., 2019).

Zespół badaczy z Kanady zauważył, że osoby zdradzone rzadko same nazywają swoją reakcję traumą. Dopiero wyjaśnienie jej w kategoriach stresu pourazowego dawało im jasność i ulgę (Lonergan i in., 2021). Jeśli takie objawy trwają tygodniami i utrudniają Ci codzienne życie, porozmawiaj z psychoterapeutą, który pracuje z traumą.

Co odczuwa osoba zdradzona? – Najczęstsze emocje po zdradzie

Jeśli zostałaś/eś zdradzony/a, prawdopodobnie doświadczasz:

🔴 Utraty zaufania do partnera Trudno Ci uwierzyć w jakiekolwiek słowa partnera. Pojawia się kompulsywna potrzeba sprawdzania prywatnych wiadomości, kont w mediach społecznościowych, kalendarza, czy nawet lokalizacji GPS. To naturalna reakcja: próba odzyskania kontroli nad rzeczywistością, która się rozsypała.

🔴 Braku poczucia bezpieczeństwa To, co wydawało się stabilną relacją, runęło w jednej chwili. Świat stracił przewidywalność. Pojawiają się zaburzenia snu, ataki paniki, trudności z koncentracją w pracy.

🔴 Nieustannych wątpliwości Zastanawiasz się: „Czy mogę jeszcze wierzyć w przyszłość tego związku?”, „Czy nasze uczucie było prawdziwe?”, „Czy to wszystko było kłamstwem?”, „Co zrobiłam/zrobiłem źle?”. Te myśli mogą pojawiać się dziesiątki razy dziennie.

🔴 Intensywnych, zmiennych emocji Ból, złość, wstyd, zazdrość, głęboki lęk. Emocje przychodzą falami, czasem bez zapowiedzi. Rano możesz czuć się dobrze, a po południu dopada Cię fala płaczu lub wściekłości. To typowe dla ostrej fazy kryzysu.

🔴 Obniżonego poczucia własnej wartości Pytania „Dlaczego nie byłam/em wystarczająca/y?” i „W czym jestem gorsza/y od tamtej osoby?” są naturalne, choć bolesne i fałszywe. Zdrada nie mówi nic o Twojej wartości. Mówi o deficytach osoby, która jej dokonała.

🔴 Objawów PTSD Flashbacki (nagłe, niechciane obrazy zdrady), koszmary, stany dysocjacyjne („jakbym obserwowała swoje życie z zewnątrz”), nadmierna czujność. Jeśli te objawy utrzymują się powyżej miesiąca, zdecydowanie warto skonsultować się z psychoterapeutą.

Co czuje osoba, która zdradziła?

Wbrew pozorom, osoba zdradzająca również przechodzi przez trudne emocje (co oczywiście nie zwalnia z odpowiedzialności):

• Głęboki wstyd: świadomość skrzywdzenia najbliższej osoby
• Lęk przed odrzuceniem: strach przed konsekwencjami własnych wyborów
• Przytłaczające poczucie winy: często osoba zdradzająca szczerze żałuje swoich czynów
• Mechanizmy obronne: zamykanie się w sobie, unikanie rozmów, minimalizowanie znaczenia zdrady („to nic nie znaczyło”)
• Ambiwalencja: jednoczesne pragnienie ratowania związku i uczucia w stosunku do osoby trzeciej

6 rodzajów zdrady: nie każda zdrada wygląda tak samo

Definicja: Zdrada w związku to naruszenie wyraźnych lub domyślnych zasad monogamii emocjonalnej, fizycznej lub informacyjnej między partnerami. Problem polega na tym, że różne pary mają różne definicje. Dlatego warto znać typologię.

Najczęstsze rodzaje zdrad:

Rodzaj zdrady	Opis	Sygnały
Fizyczna (seksualna)	Kontakt seksualny z osobą trzecią	Oczywiste: seks, pocałunki
Emocjonalna	Głębokie zaangażowanie emocjonalne poza związkiem, często bez seksu	„To tylko przyjaźń”, dzielenie się intymnymi sprawami, tęsknota
Mikrozdrady	Drobne naruszenia zaufania: flirtowanie, ukrywanie kontaktów	Ukrywanie telefonu, fałszywe kontakty w zapisanych numerach
Cyfrowa	Sextingi, nudesy, portale randkowe, aplikacje typu Tinder	Aktywne profile, wiadomości na Snapchat, tajne konta
Finansowa	Ukrywanie dużych wydatków, tajne konta	Konto w innym banku, tajne kredyty, znikające pieniądze
„One-night stand”	Jednorazowy kontakt bez zaangażowania emocjonalnego	Często po alkoholu, wyjazdach służbowych

Która najbardziej boli?

Wbrew intuicji zdrada emocjonalna jest często TRUDNIEJSZA do wybaczenia niż fizyczna, szczególnie dla kobiet. Shirley Glass zauważyła, że kobiety częściej czują się bardziej zdradzone emocjonalnym zaangażowaniem partnera, a mężczyźni seksem partnerki z kimś innym (Glass i Marano, 1998).

To dlatego, że zdrada emocjonalna narusza to, co było „wyłącznie nasze”: intymność, zrozumienie, bycie „kimś wyjątkowym” dla drugiej osoby.

Czy zdrada oznacza brak miłości? Najczęstsze przyczyny zdrady

Nie zawsze. Choć brzmi to zaskakująco, zdrada nie musi być równoznaczna z końcem miłości.

W badaniu CBOS z 2011 roku 48% Polaków przyznało, że zna kogoś, kto flirtuje z osobą w stałym związku albo sam flirtuje, będąc w związku. Do fizycznej zdrady partnera przyznała się wprost co dziesiąta osoba (10%). CBOS szacuje jednak, że kontakty intymne w układzie zdrady mogły mieć za sobą nawet co czwarty badany (25%).

Dlaczego ludzie zdradzają? 7 najczęstszych powodów

1. Ucieczka od pustki lub monotonii w związku Gdy relacja stała się rutyną pozbawioną bliskości, zdrada staje się „ucieczką w coś nowego”.

2. Reakcja na utratę kontaktu z samym sobą Osoba zdradzająca często nie wie, czego chce od życia. Zdrada to wtedy próba odzyskania poczucia „bycia wolnym”.

3. Nieudolna próba poradzenia sobie z kryzysem bliskości Gdy w relacji brakuje umiejętności komunikacji, osoba, zamiast rozmawiać, szuka rozwiązania na zewnątrz.

4. Sposób na odzyskanie poczucia własnej wartości Szczególnie gdy partner jest ciągle krytykowany, poniżany lub ignorowany.

5. Niezaspokojone potrzeby emocjonalne lub seksualne Brak bliskości, zrozumienia, doceniania, niesatysfakcjonujące życie seksualne.

6. Akt zemsty Świadome lub nieświadome „odpłacanie” partnerowi za wcześniejsze krzywdy. 7. Kryzys wieku średniego Próba udowodnienia sobie atrakcyjności i „odzyskania młodości”.

Model „ściana i okno” Shirley Glass: klucz do zrozumienia zdrady

W przełomowej książce „Not Just Friends” (2003) dr Shirley Glass zaproponowała model, który rewolucjonizuje rozumienie zdrady. Model jest niezwykle prosty i dlatego tak potężny.

Metafora:

Wyobraź sobie, że każda bliska relacja ma:

• Ścianę, czyli wszystko, co zamykamy na świat zewnętrzny (nasze sekrety, intymność, problemy)
• Okno, czyli wszystko, co dzielimy z partnerem (szczere rozmowy, zwierzenia, marzenia)

Gdy relacja jest zdrowa:

• Ściana jest na zewnątrz i chroni nas jako parę przed światem
• Okno jest między partnerami: dzielimy się wszystkim

Gdy pojawia się zdrada (nawet emocjonalna):

• Ściana pojawia się MIĘDZY partnerami: zaczynamy przed sobą coś ukrywać
• Okno otwiera się na osobę trzecią: dzielimy się z nią tym, co powinniśmy dzielić z partnerem

Klucz do odbudowy związku po zdradzie:

1. Zamknij okno na osobę trzecią: zero kontaktu, natychmiast
2. Zburz ścianę między sobą a partnerem: absolutna transparentność
3. Odbuduj okno z partnerem: zacznij znów dzielić się wszystkim

Ten model, choć wizualnie prosty, jest fundamentem terapii par po zdradzie na całym świecie. Jeśli którykolwiek z trzech elementów nie zostanie wykonany, odbudowa jest niemożliwa.

Jak poradzić sobie ze zdradą? Pierwsze kroki po odkryciu niewierności

Po zdradzie wiele par wpada w jeden z dwóch destrukcyjnych wzorców:

Oba sposoby prowadzą do dalszego oddalenia w związku.

Protokół 24h bez decyzji

Tuż po odkryciu zdrady mózg jest w stanie kryzysu. Kora przedczołowa (odpowiedzialna za racjonalne myślenie) dosłownie „wyłącza się”, a dominuje ciało migdałowate (walka-ucieczka-zamrożenie). Każda decyzja podjęta w tym stanie będzie decyzją z pozycji traumy, nie rozumu.

Zasada: W pierwszych 24 godzinach po odkryciu zdrady NIE PODEJMUJ ŻADNYCH NIEODWRACALNYCH DECYZJI.

Wiążące decyzje podejmuj dopiero po kilku tygodniach, gdy opadną najsilniejsze emocje i minie ostra faza kryzysu.

Co naprawdę pomaga w radzeniu sobie ze zdradą partnera?

Zdrowy proces przepracowania zdrady wymaga:

1. Wzięcia odpowiedzialności przez osobę zdradzającą Bez wymówek typu „byłem pijany”, „to tylko seks”, „ty mnie do tego popchnęłaś”. Prawdziwa odpowiedzialność brzmi: „Zrobiłem to, to mój wybór i moja wina”. Bez tego kroku żadna odbudowa nie jest możliwa.

2. Brak presji czasowej Nie musisz podejmować natychmiastowej decyzji „co dalej”. Możesz powiedzieć: „Potrzebuję czasu, żeby zrozumieć, co czuję”. Daj sobie prawo do niepewności. Jasność co do dalszych kroków często przychodzi dopiero po kilku miesiącach.

3. Otwartości na trudne rozmowy Rozmowa jest kluczowa, nawet jeśli jest bardzo bolesna. Ucieczka przed rozmową przedłuża i pogłębia kryzys.

4. Nowego języka komunikacji Musicie nauczyć się mówienia o zdradzie bez oskarżeń i lęku:

• Zamiast: ❌ „Jak mogłaś/eś mi to zrobić?!” → ✅ „Kiedy dowiedziałem się o zdradzie, poczułem/am się jak powietrze”
• Zamiast: ❌ „Zniszczyłeś wszystko!” → ✅ „Czuję się zraniona/y i potrzebuję czasu”

5. Ustalenia i przestrzegania nowych granic W związku potrzebujecie granic (emocjonalnych i fizycznych), których OBOJE jesteście w stanie przestrzegać.

6. Czasu na przeżycie emocji Trudne emocje nie znikną na zawołanie. Odbudowa po zdradzie trwa zwykle około półtora roku. Tak szacuje Rick Reynolds, założyciel programu Affair Recovery, na podstawie pracy z parami. Wyraźną poprawę wiele par czuje wcześniej. To długo, ale normalnie.

To jak wygląda proces zdrowienia po zdradzie świetnie pokazuje ten film:

Pierwsza rozmowa po odkryciu zdrady

Mózg w ostrej fazie kryzysu nie potrafi improwizować. Oto gotowe formułki, które możesz wykorzystać:

Dla osoby zdradzonej (gdy chcesz zacząć rozmowę):

1. „Dowiedziałam/em się o zdradzie. Potrzebuję, żebyś teraz słuchał/a, a nie się tłumaczył/a.”
2. „Nie potrafię teraz podjąć decyzji, co dalej. Potrzebuję kilku dni. Czy potrafisz to zaakceptować?”
3. „Chcę wiedzieć, że to się skończyło. Potrzebuję, żebyś pokazał/a mi, że zamknęłaś/ąłeś kontakt z tą osobą.”
4. „Nie zrzucaj na mnie winy za to, co zrobiłeś/aś. Moje zachowanie w związku nie jest usprawiedliwieniem Twojej zdrady.”

Dla osoby zdradzającej (gdy chcesz ratować związek):

1. „Zrobiłem/am coś okropnego. Nie oczekuję, że mi wybaczysz od razu. Jestem gotów/a zrobić wszystko, co potrzebujesz.”
2. „To była moja wina. Nie Twoja, nie naszego związku, nie alkoholu. Moja.”
3. „Zrywam kontakt z [osobą trzecią] natychmiast. Możesz zobaczyć każdą wiadomość, pisaną w Twojej obecności.”
4. „Chcę iść na terapię. Sam/a i z Tobą, jeśli się zgodzisz. Rozumiem, że potrzebujesz czasu na decyzję.”

Kluczowe zasady: mów wprost, nie obwiniaj, nie tłumacz się, bierz odpowiedzialność.

3 etapy uzdrawiania po zdradzie

Esther Perel opisuje trzy etapy, przez które pary zwykle przechodzą, gdy zdrada wychodzi na jaw: kryzys, szukanie sensu i budowanie wizji przyszłości. Każda para przechodzi je we własnym tempie.

Etap 1: KRYZYS

Charakterystyka: Chaos emocjonalny, szok, niedowierzanie, fizjologiczne objawy (bezsenność, utrata apetytu, flashbacki).

Zadania:

• Stabilizacja emocjonalna: dbanie o podstawy (sen, jedzenie, wsparcie)
• Zamknięcie „okna” na osobę trzecią: absolutne zerwanie kontaktu
• Zgłoszenie się na terapię indywidualną (najlepiej obie osoby)
• Ustalenie tymczasowych zasad (czy śpicie razem, czy mówicie o tym dzieciom, itd.)

Czego unikać: Nie podejmuj wiążących decyzji (rozwód, wyprowadzka, ogłaszanie rodzinie).

Etap 2: SZUKANIE SENSU

Charakterystyka: Kryzys się stabilizuje, zaczynacie rozumieć, co się wydarzyło. Pojawiają się pytania: dlaczego? jak to możliwe? co mi to mówi o naszym związku?

Zadania:

• Zrozumienie przyczyn zdrady (nie tylko „co się stało”, ale „dlaczego”)
• Rozmowy o stanie związku przed zdradą (co było niezaspokojone? co pomijaliśmy?)
• Rozpoznanie własnych wzorców (czy to pierwsza zdrada? skąd wzorce rodziny pochodzenia?)
• Decyzja: czy chcemy wspólnie budować „nowy związek”?

Czego unikać: Obwiniania zdradzonej/ego osoby za to, co doprowadziło do zdrady. Zdrada była decyzją osoby zdradzającej.

Etap 3: WIZJA

Charakterystyka: Większość silnych emocji przeszła, pojawia się stabilność. Teraz decydujecie, jaki związek chcecie zbudować od nowa.

Zadania:

• Ustalenie nowych zasad i granic
• Odbudowa intymności (emocjonalnej, potem fizycznej)
• Tworzenie nowych wspomnień (ważne: nie „udawanie”, że wszystko jest jak kiedyś)
• Osłabienie „flashback trigger points”: rocznic, miejsc, piosenek

Czego unikać: Powrotu do „starego” związku. Nie wracacie do starego, budujecie nowy.

Wybaczyć zdradę czy się rozstać? Jak podjąć decyzję?

Najważniejsza prawda: Nigdy już nie wrócicie do „starego związku”. Tamta relacja zakończyła się w momencie zdrady. Macie dwie drogi:

Jeśli zdecydujecie się odbudować związek po zdradzie…

Musicie stworzyć zupełnie nową relację z tą samą osobą. To wymaga:

Wzięcia odpowiedzialności przez osobę zdradzającą:

• Szczere przeprosiny bez usprawiedliwień
• Zerwanie wszelkiego kontaktu z osobą, z którą doszło do zdrady (zmiana numeru, blokowanie, informacja pracodawcy jeśli to współpracownik)
• Gotowość do transparentności (udostępnienie dostępu do telefonu, mediów społecznościowych, kalendarza)
• Cierpliwość wobec zmiennych emocji partnera
• Zrobienie miejsca na emocje osoby zdradzonej, nawet jeśli się powtarzają

Ustalenia nowych granic i zasad:

• Jakie zachowania są nieakceptowalne?
• Jakie zasady wprowadzacie do związku?
• Jak będzie wyglądać Wasza komunikacja?
• Czy i jak zmieni się życie zawodowe/towarzyskie?

Budowanie nowego sposobu bycia razem:

• Wprowadzanie dotyku bez seksualnego podtekstu (trzymanie za ręce, pocałunki, przytulenie)
• Odkrywanie siebie na nowo
• Tworzenie nowych wspomnień
• Cotygodniowe „spotkania o stanie związku” (Gottman): godzina raz w tygodniu, bez telefonów, na rozmowę o tym, co działa i co Was martwi

Jeśli wybieracie rozstanie po zdradzie…

Koniec związku nie musi być wojną. Świadome zakończenie relacji wymaga:

Przeżycia żałoby po utracie związku Smutek i żal są naturalną częścią rozstania, nie objawem słabości. Pozwól sobie na odczuwanie trudnych emocji.

Domknięcia starej relacji Zrozumienie, co było dobre, a co złe w związku. Bez tego łatwo powtórzyć wzorce w kolejnej relacji.

Zrozumienia sytuacji Nawet po rozstaniu warto rozumieć, dlaczego związek się skończył, żeby nie powtarzać negatywnych wzorców w przyszłych relacjach.

Ustalenia praktycznych kwestii Jeśli macie dodatkowe zobowiązania (dzieci, kredyt, wspólne mieszkanie) to warto ustalić jasny podział obowiązków i finansów po rozstaniu.

Wybaczenia dla własnego spokoju Możesz wybaczyć zdradę i jednocześnie zakończyć związek. Wybaczenie to dar, który dajesz sobie. Uwalnia od ciężaru negatywnych emocji. Nie jest to zaproszenie osoby zdradzającej z powrotem.

Test 10 pytań: czy jesteście gotowi na odbudowę związku?

Kluczowe pytania przed decyzją

• Czy to była jednorazowa zdrada, czy długi romans? Jednorazowe potknięcie można łatwiej przepracować niż systematyczne okłamywanie.
• Czy partner wyraża szczerą skruchę? Czy bierze odpowiedzialność, czy raczej szuka wymówek?
• Czy nadal czujesz miłość? Czy wspólna przeszłość i plany są na tyle cenne, że warto podjąć trud odbudowy?
• Czy jesteś w stanie wybaczyć? Niektórzy ludzie potrzebują miesięcy, inni lat, a niektórzy nigdy nie są w stanie wybaczyć zdrady.

Jak przepracować zdradę? Rola terapii po zdradzie

Jeśli zdecydujesz się na terapię po zdradzie, możesz spodziewać się wielu korzyści. Badania pokazują, że w terapii par po zdradzie pary mogą osiągnąć podobną poprawę jak pary z innymi trudnościami, choć zaczynają od większego kryzysu (Atkins i in., 2010). W małym badaniu z pięcioletnią obserwacją pary ze zdradą, które zostały razem, były tak samo zadowolone ze związku jak pary bez zdrady (Marín i in., 2014).

Korzyści z terapii indywidualnej po zdradzie:

✅ Uporządkowanie chaosu emocjonalnego Terapeuta pomoże Ci nazwać i zrozumieć to, co czujesz. Często osoby zdradzone doświadczają objawów podobnych do PTSD. Takie objawy wymagają specjalistycznej pracy.

✅ Przepracowanie urazu relacyjnego Zdrada często uruchamia stare rany z przeszłości (np. z domu rodzinnego, gdzie ktoś z rodziców zdradził), które wymagają indywidualnej pracy terapeutycznej.

✅ Odbudowanie poczucia własnej wartości Praca nad samooceną i zrozumieniem, że zdrada nie była Twoją winą. Shirley Glass pokazała, że do zdrad dochodzi także w dobrych związkach, więc zdrada nie jest miarą Twojej wartości.

✅ Wsparcie w podjęciu decyzji Terapia pomoże Ci podjąć świadomą decyzję o przyszłości związku, w zgodzie ze sobą, a nie pod presją bólu, wstydu czy oczekiwań otoczenia.

Korzyści z terapii par po zdradzie:

✅ Bezpieczna przestrzeń do trudnych rozmów Terapeuta pełni rolę mediatora. Podczas sesji możecie powiedzieć sobie to, czego nie potraficie wyrzucić z siebie kiedy jesteście tylko we dwoje.

✅ Zrozumienie dynamiki relacji

• Co doprowadziło do zdrady?
• Jakie były błędy w komunikacji (patrz: kłótnie w związku)?
• Gdzie straciliście ze sobą kontakt?

✅ Odbudowa komunikacji i zaufania Terapeuta nauczy Was nowych umiejętności: jak mówić o trudnych emocjach, jak wyrażać swoje potrzeby, jak naprawdę słuchać partnera.

✅ Przepracowanie traumy związanej ze zdradą Terapeuta pomoże Wam przepracować okoliczności zdrady, jej konsekwencje i pokaże Wam, jak ustalić nowe zasady w relacji.

Czasem terapia prowadzi do odbudowy więzi, a czasem do spokojnego, świadomego rozstania. Zawsze jednak wiąże się z odzyskaniem kontaktu ze sobą i lepszym zrozumieniem własnych potrzeb.

FAQ – Najczęstsze pytania o zdradę w związku

Potrzebujesz wsparcia?

Nie musisz przechodzić przez proces radzenia sobie ze zdradą w pojedynkę. Konsultacja z terapeutą to spokojne, bezpieczne spotkanie, podczas którego wykwalifikowany specjalista pomoże Ci określić, jaka forma wsparcia będzie dla Ciebie najlepsza.

Rozwiąż QUIZ dopasowujący terapeutę i znajdź specjalistę, który pomoże Ci przetrwać zdradę 👇

O autorce:

Zobacz także

• RelacjeKłótnie w związku: jak się kłócić, żeby się nie rozstać?Czytaj artykuł →
• KryzysRozstanie: jak poradzić sobie z końcem związku?Czytaj artykuł →
• EmocjePoczucie winy: skąd się bierze i jak nad nim panować?Czytaj artykuł →

Źródła

1. Atkins, D. C., Marín, R. A., Lo, T. T. Y., Klann, N., i Hahlweg, K. (2010). Outcomes of couples with infidelity in a community-based sample of couple therapy. Journal of Family Psychology, 24(2), 212–216. https://doi.org/10.1037/a0018789
2. Benson, K. (2016). 6 hours a week to a better relationship. The Gottman Institute. https://www.gottman.com/blog/6-hours-a-week-to-a-better-relationship/
3. Cano, A., i O’Leary, K. D. (2000). Infidelity and separations precipitate major depressive episodes and symptoms of nonspecific depression and anxiety. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(5), 774–781. https://doi.org/10.1037/0022-006X.68.5.774
4. Glass, S. P., i Marano, H. E. (1998). Shattered vows. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/articles/199807/shattered-vows
5. Glass, S. P., i Staeheli, J. C. (2003). Not „Just Friends”: Protect your relationship from infidelity and heal the trauma of betrayal. Free Press. https://archive.org/details/notjustfriendspr0000glas
6. Gottman, J. M., i Silver, N. (1999). The seven principles for making marriage work. Crown Publishers. Strona wydawcy
7. Hipsz, N. (2011). Zdrady i romanse. Komunikat z badań BS/90/2011. Centrum Badania Opinii Społecznej. https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2011/K_090_11.PDF
8. Knopp, K., Scott, S., Ritchie, L., Rhoades, G. K., Markman, H. J., i Stanley, S. M. (2017). Once a cheater, always a cheater? Serial infidelity across subsequent relationships. Archives of Sexual Behavior, 46(8), 2301–2311. https://doi.org/10.1007/s10508-017-1018-1
9. Lonergan, M., Brunet, A., Rivest-Beauregard, M., i Groleau, D. (2021). Is romantic partner betrayal a form of traumatic experience? A qualitative study. Stress and Health, 37(1), 19–31. https://doi.org/10.1002/smi.2968
10. Marín, R. A., Christensen, A., i Atkins, D. C. (2014). Infidelity and behavioral couple therapy: Relationship outcomes over 5 years following therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 3(1), 1–12. https://doi.org/10.1037/cfp0000012
11. Perel, E. (2017). The state of affairs: Rethinking infidelity. Harper. Strona wydawcy
12. Perel, E. (2026). En Plus: When an affair is revealed. https://estherperel.substack.com/p/en-plus-when-an-affair-is-revealed
13. Reynolds, R. (b.d.). Affair recovery timeline for healing after betrayal. Affair Recovery. https://www.affairrecovery.com/newsletter/founders/how-long-to-heal-recover-from-infidelity-affairs
14. Roos, L. G., O’Connor, V., Canevello, A., i Bennett, J. M. (2019). Post-traumatic stress and psychological health following infidelity in unmarried young adults. Stress and Health, 35(4), 468–479. https://doi.org/10.1002/smi.2880